Thứ Hai, 5 tháng 3, 2018

Đặc trưng của mô hình, phương thức tổ chức đơn vị hành chính lãnh thổ ở Liên bang Nga hiện nay


ảnh: Internet
TS. Mai Văn Thắng 
Khoa Luật, ĐHQGHN
Nguồn bài đăng:
 Tạp chí Nghiên cứu lập pháp
Số 1, tháng 3/2018 
Chân thành cám ơn Tạp chí NCLP đã chấp nhận đăng bài viết! Xin đăng lên đây để cho ai quan tâm đọc và góp ý!!!
Tóm tắt: Tổ chức đơn vị hành chính lãnh thổ và tổ chức chính quyền địa phương là những vấn đề vô cùng hệ trọng của mỗi quốc gia. Tuy có liên quan mật thiết đến nhau nhưng chúng lại khác nhau về bản chất, vai trò và vì vậy cần có sự phân biệt rõ ràng, rành mạch để vừa thiết lập được mô hình phân chia đơn vị hành chính lãnh thổ phù hợp, thúc đẩy phát triển đất nước và hỗ trợ quản trị quốc gia thống nhất nhưng cũng không làm triệt tiêu hoặc hạn chế quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm, thui chột sự năng động, sáng tạo của chính quyền và nhân dân địa phương, góp phần thúc đẩy nền tảng dân chủ, pháp quyền và quản trị tốt. Bài viết phân tích những đặc điểm của mô hình, phương thức tổ chức hành chính lãnh thổ ở nước Nga hiện đại và chỉ ra những điểm mà theo tác giả là có giá trị tham khảo đối với Việt Nam hiện nay dù bối cảnh chính trị, xã hội có nhiều điểm khác nhau.
Từ khóa: mô hình, đơn vị hành chính lãnh thổ, Nga, đặc điểm, tự quản địa phương.

Thứ Sáu, 2 tháng 3, 2018

ĐÀO TẠO LUẬT Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

ảnh: Internet

Mai Văn Thắng
Khoa Luật, ĐHQGHN

Những ngày nghỉ Tết Nguyên đán về đoàn viên với gia đình, quê hương, vì có thời gian rảnh, không biết làm gì nên tôi có chút mơ màng và suy tư về đào tạo luật ở Việt Nam trong bối cảnh CMCN 4.0. Bài viết này chỉ là cảm nhận, phân tích của cá nhân với nhiều hạn chế về nhận thức, nên mong nhận được góp ý chân thành của các đồng nghiệp và những ai quan tâm!
Trân trọng cám ơn!
1.     Dẫn nhập
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đã và đang hiện hữu trong mọi khía cạnh của cuộc sống xã hội. Nhận thức đúng bản chất, nội dung của cuộc cách mạng này và nắm vững được những cơ hội, thách thức mà nó đem lại giúp cho mỗi quốc gia điều chỉnh, xây dựng được chiến lược phù hợp tận dụng thời cơ để phát triển đất nước và không bị bỏ lại phía sau.
    CMCN 4.0 lần đầu tiên được đề cập đến từ năm 2011[1] tại Đức và, thực tế, đã được tận dụng khá thành công ở nhiều quốc gia, tập đoàn, doanh nghiệp góp phần tạo thịnh vượng, thiết lập các xu hướng, dẫn dắt sự phát triển của thế giới.
    Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã rất quan tâm, đẩy mạnh truyền thông về cuộc cách mạng này và đã có những quyết sách bước đầu quan trọng.[2] Trong lĩnh vực học thuật, đã có một số hoạt động, nghiên cứu có chất lượng bàn về CMCN 4.0 nhằm chỉ ra những thách thức, cơ hội mà Việt Nam đã và sẽ đối diện.[3] Tuy nhiên, thực tế cho thấy không chỉ nhận thức về CMCN 4.0 chưa thật đầy đủ, toàn diện, mà cho đến nay dường như chưa có sự chuyển dịch lớn nào trên phương diện chính sách pháp luật hướng tới kỷ nguyên 4.0 ở nước ta.

Chủ Nhật, 3 tháng 12, 2017

Ngôn ngữ không thể và không nên là sản phẩm của sự tiết kiệm, rẻ tiền

Cha đẻ của Bom nguyên tử (ảnh: Internet)
Mai Văn Thắng
Khoa Luật, ĐHQGHN
[Tản mạn chiều Đông 2017]
Tôi viết mấy dòng này vì có một sự đồng cảm sâu sắc với lập luận và suy nghĩ của tác giả Crescy D. Nguyen với bài viết “Tiếng Anh, Tây Ban Nha còn khác người hơn Tiếq Việt” đăng trên Vnexpress.net (nguồn: https://vnexpress.net/tin-tuc/cong-dong/tieng-anh-tay-ban-nha-con-khac-nguoi-hon-tieq-viet-3678598.html). Tôi cũng không có ý định phê phán PGS.TS. Bùi Hiền vì, dù gì đi chăng nữa, đó cũng là công trình khoa học đầy tâm huyết của ông. Nhưng, tôi chỉ xin có vài lời vì cảm thấy cần góp một “hạt cát nhỏ” để cùng xây lên “thành lũy” bảo vệ, giữ gìn sự giàu có, phong phú, bảo vệ chất thơ, chất nhạc… của tiếng Việt chúng ta.

Chủ Nhật, 29 tháng 10, 2017

Đôi điều về thuật ngữ "giới hạn" và "hạn chế" quyền - phân tích từ góc nhìn ngôn ngữ trong KHPL Nga

ảnh: Internet
Mai Văn Thắng
Nguồn: Sách chuyên khảo
Giới hạn chính đáng đối với các QCN, QCD 
trong pháp luật quốc tế và Việt Nam,
Nguyễn Minh Tuấn (Chủ biên), 
NXB. ĐHQGHN 2015 tr.94-97)
Giới hạn quyền là vấn đề nhận được sự quan tâm lớn không chỉ cộng đồng khoa học mà còn của các nhà hoạt động chính trị, hoạt động xã hội và người dân. Tuy nhiên, cho đến nay, ở nước ta vẫn còn có nhiều cách hiểu, dịch khác nhau về hai thuật ngữ "giới hạn" và "hạn chế" quyền. Tác giả xin giới thiệu một cách hiểu, một quan niệm về nội hàm của hai khái niệm này. Có thể quan niệm của tác giả là chưa chuẩn, nhưng khoa học là vậy, đặc biệt là luật học - tranh luận là phương thức để tìm ra chân lý. Xin giới thiệu cách hiểu của tác giả về hai khái niệm này!
Giới hạn (hạn chế) quyền con người là một trong những vấn đề được bàn luận sôi nổi trên các diễn đàn khoa học cũng như thực tiễn cuộc sống ở Liên bang Nga trong hai thập niên trở lại đây. Tính thời sự của nó được qui định bởi bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tổ chức quyền lực, dân chủ hóa và xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước Nga thời kỳ hậu Xô viết.

Thứ Bảy, 28 tháng 10, 2017

GIỚI THIỆU SÁCH: GIÁO TRÌNH LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM

 
Giáo trình: Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam
Chủ biên: TS. Nguyễn Minh Tuấn, TS. Phạm Thị Duyên Thảo, TS. Mai Văn Thắng
Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà nội, năm 2017
 
Xin trân trọng giới thiệu đến bạn đọc cuốn giáo trình của Khoa Luật, ĐHQGHN "Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam" mới xuất bản năm 2017. Đây là cuốn giáo trình có sự tham gia của nhiều giảng viên của Bộ môn Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà nội. Các tác giả khi biên soạn đã tham khảo, kế thừa nhiều tài liệu trong nước và nước ngoài, trong đó có các sách chuyên khảo, tham khảo và các Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam qua nhiều thời kỳ, nhiều cơ sở đào tạo khác nhau. Nội dung của hầu hết các chương đã được sửa đổi, cập nhật những nội dung mới. Từng phần của Giáo trình được viết theo hướng phản ánh trung thực lịch sử, bám sát bối cảnh lịch sử cụ thể để luận giải nội dung và ý nghĩa của các vấn đề nhà nước và pháp luật trong lịch sử Việt Nam. 
Ngoài ra,  giáo trình này đã có những phân tích sâu hơn dưới góc độ khoa học pháp lý và có dung lượng lớn hơn, sâu hơn các giáo trình trước đây về phần nhà nước và pháp luật Việt Nam thời Pháp thuộc, giai đoạn tồn tại các chính quyền ở miền Nam Việt Nam...
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
Tập thể tác giả!

Thứ Sáu, 20 tháng 10, 2017

TRÁCH NHIỆM HIẾN PHÁP VÀ VẤN ĐỀ KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Ảnh: Internet
PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh,
TS. Mai Văn Thắng
(Khoa Luật, ĐHQGHN)
Tóm tắt: Bài viết luận giải sự cần thiết phải có trách nhiệm hiến pháp (TNHP) như là một loại trách nhiệm pháp lý mới bên cạnh các loại trách nhiệm pháp lý truyền thống đã được công nhận và phổ biển trong lý luận pháp luật ở nước ta. Sự thừa nhận chế định trách nhiệm hiến pháp không chỉ giúp lấp đầy những khoảng trống, bất cập về mặt lý luận, làm tường minh, định vị rõ gianh giới giữa trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm chính trị, giải quyết hoặc trả lời một cách thỏa đáng cho nhiều vấn đề hóc búa phát sinh trong thực tiễn, mà còn góp phần rất quan trọng vào việc hoàn thiện mô hình, phương thức tổ chức quyền lực nhà nước ở Việt Nam theo hướng pháp quyền, dân chủ, ngăn chặn lạm quyền, thúc đẩy phân quyền, kiểm soát quyền lực nhà nước. Trên cơ sở những phân tích về TNHP, bài viết tập trung làm rõ mối quan hệ giữa TNHP và kiểm soát quyền lực nhà nước. Trong mối quan hệ ấy, sự thừa nhận về mặt pháp lý và lý luận TNHP sẽ thúc đẩy sự kiểm soát quyền lực nhà nước - điều mà hiện nay Việt Nam đang nỗ lực nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau nên chưa có được kết quả như mong đợi.
Từ khóa: Trách nhiệm hiến pháp, kiểm soát quyền lực, vi phạm hiến pháp, Việt Nam, trách nhiệm pháp lý.
P/S: Bài viết tham dự Hội thảo quốc tế tại Huế tháng 11/2017 "Cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ở trên thế giới và Việt Nam" Mời mọi người đọc và góp ý!