CẤY GHÉP VÀ CHUYỂN HÓA PHÁP LUẬT TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

 

GIỚI THIỆU SÁCH:

Sách chuyên khảo "Cấy ghép và chuyển hóa pháp luật tại Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế"

Đồng chủ biên:

PGS.TS. Nguyễn Văn Quân

PGS.TS. Mai Văn Thắng

NXB. Chính trị Quốc gia sự thật, 11/2025

Sách Nhà nước đặt hàng

Tham gia sâu vào quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa, Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức cần giải quyết, đặc biệt là thách thức về hoàn thiện thể chế nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Thể chế được coi là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, trong đó pháp luật là một trong những yếu tố quan trọng, gắn với mục tiêu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Để hội nhập thành công, cần xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, hoàn chỉnh, hiện đại, phù hợp với các chuẩn mực chung của nhân loại tiến bộ, đồng thời tương thích với đặc điểm riêng của đất nước. Vì vậy, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý, Việt Nam có thể chọn lọc, tiếp thu những tinh hoa pháp lý của các quốc gia để hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống pháp luật.

Tư duy phân chia luật công, luật tư và những tác động đến hiệu lực của quyền hiến định thuộc lĩnh vực luật tư trong bối cảnh mới

 

Ảnh: Internet

PGS.TS. Mai Văn Thắng

Nguồn: Tạp chí Khoa học, ĐHQGHN

Chuyên san Luật học: số 1/2025 (Vol 41)

Xem: https://js.vnu.edu.vn/LS/issue/view/583

Tóm tắt: Bài viết phân tích các khía cạnh lịch sử phát triển của tư duy phân chia luật công, luật tư, xem xét một số lý thuyết, quan điểm đánh giá tác động của các quyền hiến định trong lĩnh vực luật tư và trên cơ sở đó làm rõ một số vấn đề đặt ra, sự đổi mới tư duy phân loại luật công, luật tư trong bối cảnh mới. Đồng thời, bài viết cũng đưa ra một số gợi mở mang tính nhận thức về phân loại luật công, luật tư, về cấu trúc hệ thống pháp luật trong bối cảnh xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Luật công, luật tư, quyền hiến định, tác động, hiến pháp 

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Đặc trưng cơ bản và những phát triển mới

                                                                                                           

ảnh Internet

       TS. Mai Văn Thắng

       Tạp chí Kiểm sát số 09/2023

Tóm tắt: Bài viết phân tích làm sáng tỏ những đặc trưng của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam như là sự kế thừa những tư tưởng, giá trị phổ quát về nhà nước pháp quyền. Bên cạnh đó, trên cơ sở phương pháp luận duy vât biện chứng và duy vật lịch sử, tiếp cận liên ngành và các phương pháp so sánh, phân tích quy phạm, bài viết chứng minh làm rõ những phát triển mới mang tính đặc thù của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam phù hợp với các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội của đất nước trong giai đoạn phát triển mới

Từ khóa: Nhà nước pháp quyền XHCN; đặc trưng; phát triển mới; Việt Nam; Nghị quyết 27.

1. Dẫn nhập

Ngày 09 tháng 11 năm 2022, Hội nghị lần thứ sáu của BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII đã ban hành Nghị quyết 27/NQ-TW về việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới (Nghị quyết 27).[1] Tại Nghị quyết này, lần đầu tiên ở một băn bản chính thức của Đảng đã thống nhất nhận thức các đặc điểm của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam. Đây là cơ sở chính trị-pháp lý quan trọng định hướng hoàn thiện, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN trong giai đoạn mới.

CHẾ ĐỘ KINH TẾ, CHÍNH SÁCH VĂN HÓA, XÃ HỘI VÀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC TRONG HIẾN PHÁP VIỆT NAM

 

ảnh internet

TS. Mai Văn Thắng

Khoa Luật, ĐHQGHN

Viết cho sách chuyên khảo:

"書名：打開越南法律之窗"

(Tả Khai Việt Nam Pháp Lý Chi Song 

(Mở cánh cửa pháp luật Việt Nam)). 

NXB. Angel Publishing (Taiwan), 2022.

(Dưới đây là một nội dung nhỏ của cuốn sách khi chưa gửi NXB, phiên bản Tiếng Việt).

Tóm tắt: Trong chương này, tác giả giới thiệu tổng quan về tiến trình phát triển và các nội dung cơ bản của chế độ kinh tế, chính sách văn hóa, xã hội và bộ máy Nhà nước theo Hiến pháp Việt Nam. Trên cơ sở đó, bằng các phương pháp phân tích quy phạm, phương pháp so sánh, tác giả tập trung phân tích, bình luận các quy định, một số điểm mới cơ bản về: (1) chế độ kinh tế, (2) chính sách văn hóa và xã hội, (3) bộ máy nhà nước. Trên cơ sở phân tích bối cảnh, đường lối, chính sách phát triển đất nước đã được Đảng Cộng sản Việt Nam xác định trong Cương lĩnh Chính trị và Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII để đưa ra những đánh giá, nhận định về xu hướng phát triển liên quan đến các nội dung trên và giúp người đọc nhận thức đầy đủ hơn về các vấn đề (1), (2), và (3) nêu trên trong thực tiễn đời sống chính trị - pháp lý đặc thù của Việt Nam.

Bảo hiến trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: cơ hội mới, tính phổ quát và tính đặc thù

 

ảnh internet

TS. Mai Văn Thắng

Khoa Luật, ĐHQGHN

(Bài viết tham dự Hội thảo tại HLU, 2022)

Tóm tắt: Bảo hiến là một trong những nội dung đặc biệt quan trọng của nhà nước pháp quyền. Thiếu vắng cơ chế bảo hiến chuyên nghiệp và độc lập thì khó có thể bảo vệ được hiến pháp với tư cách luật cơ bản, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Việt Nam tiếp nhận phương thức tổ chức quyền lực kiểu Xô Viết, vì vậy, việc xây dựng và vận hành cơ chế bảo hiến chuyên nghiệp, độc lập như ở các quốc gia phương Tây gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, cùng với những điểm mới quan trọng của Hiến pháp năm 2013 và hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, trong đó có Luật Trưng cầu ý dân năm 2015, cơ hội mới cho một mô hình, cơ chế bảo hiến tập trung, tương đối độc lập và chuyên nghiệp đang được mở ra. Bằng các phương pháp chủ yếu như phân tích quy phạm, so sánh, bài viết tập trung làm rõ hơn những cơ hội đó, đồng thời phân tích các đặc thù của mô hình, cơ chế bảo hiến Việt Nam trong mối tương quan với các chuẩn mực phổ quát và đưa đến kết luận về mô hình, cơ chế bảo hiến phù hợp qua đó góp phần quan trọng xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN.

Từ khóa: Bảo hiến, Nhà nước pháp quyền XHCN, cơ hội, tính phổ quát, tính đặc thù, Hiến pháp

Hiến pháp pháp quyền và những vấn đề đặt ra đối với việc hoàn thiện pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

ảnh internet

 TS. Mai Văn Thắng

Khoa Luật, ĐHQGHN

Bài viết tham dự Hội thảo

TP. Huế, 2021

Tóm tắt

 Bài viết tập trung nhận diện, đánh giá, phân tích các tiêu chuẩn của một bản Hiến pháp pháp quyền. Hiến pháp pháp quyền không phải là một bản hiến pháp đơn thuần, mà phải là trụ cột và sự bảo đảm cho tính thượng tôn của pháp luật trong đời sống xã hội, là cơ sở pháp lý tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền. Bằng các phương pháp chính như so sánh, phân tích quy phạm, bài viết sẽ nhận diện Hiến pháp năm 2013 từ góc độ của Hiến pháp pháp quyền và trên cơ sở đó, đồng thời đặt trong bối cảnh, điều kiện cụ thể của Việt Nam, tác giả đưa ra một số khuyến nghị góp phần hoàn thiện nhà nước pháp quyền và hệ thống pháp luật trong nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam.

 Từ khóa: Hiến pháp pháp quyền, nhà nước pháp quyền, bảo hiến, hệ thống pháp luật, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.